Op deze pagina zal ingegaan worden op de toepassing van ACT technieken bij mensen met autisme.

Voor mensen met autisme zelf is deze pagina mogelijk wat abstract, omdat zij de technieken nog niet kennen. Zij hoeven hiermee niet zelf aan de slag te gaan. Voor hen is deze pagina mogelijk relevant als extra uitleg, naast een ACT-behandeling door ervaren hulpverlener.

---

Het gaat bij ACT vooral om het aansluiten bij mensen, bij individuen.  Welke oefeningen of technieken passen of helpend zijn, kan dus per persoon (met ASS) verschillen. Een bestaande metafoor vanuit ACT kan de ene persoon met ASS prima helpen, terwijl het bij een andere persoon een te groot beroep doet op het voorstellings- en of inlevingsvermogen maar met wat aanpassing in bijvoorbeeld taal wel weer helpend kan zijn.  Schroom dus niet om met ACT te werken bij mensen met ASS.

Een paar algemene tips, zijn;

• maak waar mogelijk gebruik van de concrete oefeningen, zoals;
  • de waarden sorteertaak
  • het keuzepunt model
  • de korte bodyscan of de ademhalingsmeditatie (specifiek aangepast voor mensen met ASS, uit; Mindfulness bij volwassenen met autisme, Annelies Spek).
• wees creatief en maak metaforen en oefeningen zelf concreet en/of praktisch;
  • maak gebruik van visuele ondersteuning, teken iets uit of laat een video zien (youtube).
  • laat mensen vooral ervaringen opdoen, dus voer een metafoor daadwerkelijk uit (bv ‘touwtrekken met het monster’).
  • pas het taalgebruik aan; maak letterlijk of maak gebruik van vergelijkingen om de kern van een metafoor over te brengen (in plaats van een beroep te doen op voorstellingsvermogen. Bv de metafoor De Roddelpers, of de oefening De Waterval).

Wanneer is ACT niet geschikt voor mensen met ASS?

Niet elke oefening uit elke pijler sluit bij iedereen aan. Bijvoorbeeld, door beelddenken en hierin persevereren (niet los kunnen komen) kan het zijn dat iemand tijdens een mindfulness oefening overspoeld raakt door emoties in plaats van hier meer afstand van te krijgen. Ook kan het zijn dat de waarden uit de waarden sorteertaak voor sommige mensen te abstract zijn (dit komt in onze ervaring echter slechts weinig voor). Een oefening kan passend zijn en werken voor de een, maar niet voor de ander. Over het geheel genomen, kan het concreet maken nodig zijn. Check ook regelmatig bij de cliënt of wat je doet aansluit.

Voorbeeld van een volgorde van behandelen

Bij de behandeling is het goed om te starten met uitleg over ACT en een visueel kader (hexaflex) te bieden. Daarna volgt verdere verdieping. Dit kan er als volgt uitzien:

1. Hexaflex

• Het advies is om de hexaflex uit te printen en aan de cliënt te geven. Hiermee bied je een kader waarbinnen je de oefeningen die jullie vervolgens gaan doen kunt plaatsen.

2. Waarden

• De Waarden sorteertaak. Het (her)ontdekken van de waarden kan helpen bij een andere richting geven en andere keuzes maken, zonder dat moeilijke situaties helemaal hoeven te zijn uitgeplozen of opgelost. Eventueel aangevuld met toegewijd handelen.

3. Defusie-, Zelf als Context- en mindfulness oefeningen

• Om (verdere) afstand te creëren met de moeilijke situaties of gedachten (scenario-denken, hersenspinsels) wat kan helpen bij relativeren en op deze manier verlichting kan geven.